നായ്ക്കളിലെ ചെള്ളുപനി (Tick Fever): ലക്ഷണങ്ങൾ, എന്തുകൊണ്ട് അടിയന്തരം, എങ്ങനെ തടയാം

ചെള്ളുപനി ഒരൊറ്റ രോഗമല്ല. നായയുടെ രക്തം കുടിക്കുമ്പോൾ ചെള്ളുകൾ പകർത്തുന്ന ഒരു കൂട്ടം അണുബാധകളാണ്. കേരളത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടവ:

• •ബബീസിയോസിസ് (Babesiosis): Babesia gibsoni, Babesia vogeli പോലുള്ള പരാദങ്ങൾ ചുവന്ന രക്താണുക്കൾക്കുള്ളിൽ കയറി അവയെ നശിപ്പിക്കുന്നു. ചെറിയ അസുഖം മുതൽ വേഗത്തിൽ മരണകാരണമാകുന്ന ഗുരുതരമായ രോഗം വരെ ആകാമെന്ന് Merck Veterinary Manual പറയുന്നു. ഗുരുതരമായ വിളർച്ചയാണ് പ്രധാന ലക്ഷണം.
• •എർലിക്കിയോസിസ് (Ehrlichiosis): Ehrlichia canis ബാക്ടീരിയ വെളുത്ത രക്താണുക്കളെ ബാധിക്കുന്നു. തവിട്ടുനിറമുള്ള നായച്ചെള്ള് (brown dog tick) ആണ് പരത്തുന്നത്. രക്തം കട്ടപിടിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റുകൾ കുറയുന്നതിനാൽ മൂക്കിൽ നിന്ന് രക്തം വരാനും ചതവ് ഉണ്ടാകാനും ഇടയാക്കും.
• •മറ്റ് അണുബാധകൾ: Anaplasma, പിന്നെ Hepatozoon. ചെള്ളിന്റെ കടിയിലൂടെയല്ല, രോഗമുള്ള ചെള്ളിനെ വിഴുങ്ങുന്നതിലൂടെയാണ് Hepatozoon പകരുന്നത്.

ഒരു നായയ്ക്ക് ഒരേ സമയം ഒന്നിലധികം അണുബാധകൾ ഉണ്ടാകാം. ഉഷ്ണമേഖലയിൽ നായ്ക്കളിൽ ഏറ്റവും സാധാരണമായ ചെള്ള് brown dog tick ആണ്. കേരളം പോലുള്ള ചൂടുള്ള കാലാവസ്ഥയിൽ ഇത് വർഷത്തിൽ പല തലമുറകൾ പൂർത്തിയാക്കും. അതുകൊണ്ടാണ് ഇവിടെ ചെള്ള് നിയന്ത്രണം വർഷം മുഴുവനും വേണ്ടത്.

മണ്ണുത്തിയിലെ കേരള വെറ്ററിനറി ആൻഡ് ആനിമൽ സയൻസസ് സർവകലാശാലയിലെ (KVASU) ഗവേഷകർ 2017-ൽ Veterinary World എന്ന ജേണലിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പഠനം ഇത് വളരെ സാധാരണമാണെന്ന് കാണിക്കുന്നു. ചികിത്സയ്ക്കോ പതിവ് പരിശോധനയ്ക്കോ ആശുപത്രികളിൽ കൊണ്ടുവന്ന 150 വളർത്തുനായ്ക്കളെയാണ് പരിശോധിച്ചത്:

• •PCR പരിശോധനയിൽ (പരാദത്തിന്റെ ജനിതക വസ്തു കണ്ടെത്തുന്ന ടെസ്റ്റ്) 150-ൽ 71 നായ്ക്കളിൽ, അതായത് 47.3 ശതമാനത്തിൽ, Babesia gibsoni കണ്ടെത്തി.
• •സാധാരണ രക്ത സ്മിയർ പരിശോധനയിൽ കണ്ടെത്തിയത് 40 നായ്ക്കളിൽ മാത്രം, അതായത് 26.7 ശതമാനം.
• •സ്മിയറിൽ പരാദം കാണാത്ത, എന്നാൽ PCR പോസിറ്റീവ് ആയ പല നായ്ക്കൾക്കും വിളർച്ചയും പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റുകളുടെ ഗുരുതരമായ കുറവും ഉണ്ടായിരുന്നു.

ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ: ഒരു നായ വ്യക്തമായ അസുഖമൊന്നും കാണിക്കാതെ തന്നെ ചെള്ളുപനി വഹിച്ചേക്കാം, സ്മിയർ നോർമൽ ആയതുകൊണ്ട് മാത്രം രോഗമില്ലെന്ന് ഉറപ്പിക്കാനാവില്ല. അതിനാൽ നായയ്ക്ക് ചെറിയ മാറ്റം മാത്രമേ തോന്നുന്നുള്ളൂവെങ്കിലും, അടുത്തിടെ ചെള്ളുണ്ടായിരുന്ന കാര്യം ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ വിവരങ്ങളും ഡോക്ടറോട് പറയുക.

ഏത് അണുബാധയാണ്, എത്ര നാളായി എന്നതനുസരിച്ച് ലക്ഷണങ്ങൾ മാറും. പലതും പതുക്കെയാണ് തുടങ്ങുക. ആദ്യ ദിവസങ്ങളിൽ ചൂട് കൊണ്ടാണെന്നോ മൂഡ് ശരിയല്ലെന്നോ ഉടമകൾ കരുതാറുണ്ട്. ഇവ ശ്രദ്ധിക്കുക:

• •പനി, ചിലപ്പോൾ വിശ്രമിക്കുമ്പോഴും കിതപ്പ്. മൂക്ക് ചൂടായിരിക്കുന്നത് വിശ്വസനീയമായ ലക്ഷണമല്ല; ഡോക്ടർ ശരീരതാപനില നോക്കും.
• •ക്ഷീണം, തളർച്ച, നടക്കാനോ കളിക്കാനോ പടി കയറാനോ മടി.
• •വിശപ്പില്ലായ്മ, അല്ലെങ്കിൽ ഭക്ഷണം മണത്തു നോക്കി മാറിപ്പോകൽ.
• •വിളറിയ മോണ. മോണയിൽ വിരൽ കൊണ്ട് അമർത്തി നോക്കുക: ഇളം പിങ്കോ വെള്ളയോ ആണെങ്കിൽ അപകട സൂചനയാണ്.
• •മോണയിലോ കണ്ണിലോ ചർമ്മത്തിലോ മഞ്ഞനിറം (മഞ്ഞപ്പിത്തം).
• •ചുവന്നതോ തവിട്ടുനിറമുള്ളതോ കടുംനിറമുള്ളതോ ആയ മൂത്രം.
• •മൂക്കിൽ നിന്ന് രക്തം, മൂത്രത്തിലോ മലത്തിലോ രക്തം, വയറിലോ മോണയിലോ ചെറിയ ചുവന്ന പുള്ളികളും ചതവുകളും.
• •കഴലകൾ വീങ്ങൽ: താടിക്ക് താഴെയോ കാൽമുട്ടിന് പിന്നിലോ മുഴ പോലെ തോന്നും.
• •പേശിപിടുത്തം, മുടന്ത്, തൊടുമ്പോൾ വേദന.
• •നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന കേസുകളിൽ തൂക്കം കുറയലും കണ്ണിൽ നീർക്കെട്ടും.

ദീർഘകാല എർലിക്കിയോസിസ് വൃക്കകൾ, കണ്ണുകൾ, നാഡീവ്യൂഹം എന്നിവയെ ബാധിക്കാമെന്നും, ജർമൻ ഷെപ്പേർഡുകൾക്ക് ഈ ദീർഘകാല രൂപം വരാൻ സാധ്യത കൂടുതലാണെന്നും Merck Veterinary Manual പറയുന്നു.

ചെള്ളുപനി വേഗത്തിൽ മൂർച്ഛിക്കാം. Babesia ചുവന്ന രക്താണുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നതിനാൽ ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ രക്തത്തിന്റെ അളവ് കുത്തനെ കുറയാം. Ehrlichia പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റുകൾ കുറച്ച് രക്തസ്രാവത്തിന് കാരണമാകാം. ഗുരുതരമായ കേസുകളിൽ ആശുപത്രി ചികിത്സയും ഡ്രിപ്പും രക്തം കയറ്റലും വേണ്ടിവരും. ചില നായ്ക്കൾ രക്ഷപ്പെടാറില്ല. നേരത്തെയുള്ള ചികിത്സയാണ് ഏറ്റവും നല്ല സാധ്യത നൽകുന്നത്.

നിങ്ങളുടെ നായയ്ക്ക് അടുത്തിടെ ചെള്ളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, അല്ലെങ്കിൽ ചെള്ള് കൂടുതലുള്ള സ്ഥലത്താണ് താമസമെങ്കിൽ, താഴെ പറയുന്നവയിൽ ഏതെങ്കിലും കണ്ടാൽ ഉടൻ ഡോക്ടറെ കാണുക:

• •വിളറിയതോ വെളുത്തതോ മഞ്ഞച്ചതോ ആയ മോണ.
• •ചുവന്നതോ തവിട്ടോ കടുംനിറമോ ഉള്ള മൂത്രം.
• •മൂക്കിൽ നിന്നോ മൂത്രത്തിലോ മലത്തിലോ രക്തം, കാരണമില്ലാത്ത ചതവ്.
• •തളർച്ച, കുഴഞ്ഞുവീഴൽ, വിശ്രമിക്കുമ്പോഴും വേഗത്തിലുള്ള ശ്വാസം.
• •പനിയോ മന്ദതയോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കാതിരിക്കൽ.

ശനി-ഞായർ കഴിയാനോ, വൈകുന്നേരത്തെ അപ്പോയിന്റ്മെന്റിനോ, ലക്ഷണങ്ങൾ തനിയെ മാറാനോ കാത്തിരിക്കരുത്. പോകുന്ന വഴിക്ക് ഡോക്ടറെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞാൽ അവർക്ക് തയ്യാറെടുക്കാം.

ചെള്ളുപനി മറ്റ് പല രോഗങ്ങളെയും പോലെ തോന്നാം, അതിനാൽ ലാബ് പരിശോധനയിലൂടെ ഉറപ്പിക്കണം. ഡോക്ടർ നായയെ പരിശോധിച്ച ശേഷം സാധാരണ ഇവയിൽ ചിലത് നിർദ്ദേശിക്കും:

• •കംപ്ലീറ്റ് ബ്ലഡ് കൗണ്ട് (CBC): ചുവന്ന രക്താണുക്കൾ, വെളുത്ത രക്താണുക്കൾ, പ്ലേറ്റ്‌ലെറ്റുകൾ എന്നിവ നോക്കാൻ.
• •ബ്ലഡ് സ്മിയർ: മൈക്രോസ്കോപ്പിലൂടെ പരാദങ്ങളെ നോക്കാൻ.
• •PCR അല്ലെങ്കിൽ ആന്റിബോഡി ടെസ്റ്റുകൾ: സ്മിയറിൽ കാണാതെ പോകുന്ന അണുബാധകൾ കണ്ടെത്താൻ.
• •വൃക്കയുടെയും കരളിന്റെയും പ്രവർത്തനം അറിയാനുള്ള മറ്റ് രക്ത, മൂത്ര പരിശോധനകൾ.

ഡോക്ടറെ സഹായിക്കാൻ ഇവ പറയുക: അവസാനം ചെള്ളിനെ കണ്ടത് എപ്പോൾ, ചെള്ളുമരുന്ന് അവസാനം കൊടുത്തത് എപ്പോൾ, അടുത്തിടെ യാത്ര, ബോർഡിംഗ്, ഗ്രൂമിംഗ് എന്നിവ ഉണ്ടായോ, മൂത്രത്തിന്റെ നിറം മാറിയോ. ഏത് മരുന്നാണ് ഉപയോഗിച്ചതെന്ന് ഉറപ്പില്ലെങ്കിൽ അതിന്റെ പാക്കറ്റ് കൊണ്ടുപോകുക.

ചികിത്സ ഡോക്ടറുടെ തീരുമാനമാണ്. ഏത് അണുബാധ, ടെസ്റ്റ് ഫലങ്ങൾ, നായ എത്ര അവശനാണ് എന്നതൊക്കെ അനുസരിച്ചിരിക്കും അത്. ബാക്കി വന്ന ഗുളികകളോ, മുമ്പത്തെ അസുഖത്തിന്റെ ഇൻജക്ഷനുകളോ, സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ കാണുന്ന വൈദ്യങ്ങളോ ഉപയോഗിക്കരുത്. ഡോക്ടർ എഴുതിയ എല്ലാ ഡോസും പൂർത്തിയാക്കുക, പറയുന്ന തുടർ പരിശോധനകൾക്ക് പോകുക. ചില അണുബാധകൾ നീണ്ടുനിൽക്കുകയോ തിരിച്ചുവരികയോ ചെയ്യാം.

ചെള്ളിനെ എത്ര നേരത്തെ എടുത്തു കളയുന്നുവോ, അത്രയും അണുബാധ പകരാനുള്ള സാധ്യത കുറയും. അതുകൊണ്ട് ദിവസവും അഞ്ച് മിനിറ്റ് ഇതിനായി മാറ്റിവെക്കുന്നത് വിലപ്പെട്ടതാണ്.

• •ദിവസവും ഒരു തവണ, നല്ല വെളിച്ചത്തിൽ, വൈകുന്നേരം പരിശോധിക്കുക. പുല്ല്, കാട്, റബ്ബർ തോട്ടം, തെങ്ങിൻതോപ്പ് എന്നിവയിലൂടെ നടന്നതിന് ശേഷവും.
• •രോമത്തിന് എതിർദിശയിൽ പതുക്കെ വിരലോടിച്ച് ചെറിയ മുഴകൾ തപ്പി നോക്കുക.
• •ചെള്ളുകൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ: ചെവിക്കുള്ളിലും ചുറ്റും, കണ്ണിന് ചുറ്റും, കക്ഷം, തുടയിടുക്ക്, കാൽവിരലുകൾക്കിടയിൽ.
• •കഴുത്തിലെ ബെൽറ്റിന് താഴെ, വാലിന്റെ നീളത്തിൽ, മലദ്വാരത്തിന് ചുറ്റും എന്നിവയും നോക്കുക.
• •നേർത്ത അറ്റമുള്ള ട്വീസർ കൊണ്ട്, തൊലിയോട് ചേർത്ത് പിടിച്ച്, നേരെ പുറത്തേക്ക് വലിക്കുകയാണ് Merck Veterinary Manual നിർദ്ദേശിക്കുന്ന രീതി. ശക്തിയായി തിരിക്കരുത്, ചെള്ളിനെ കത്തിക്കരുത്, എണ്ണയോ മണ്ണെണ്ണയോ പുരട്ടരുത്.
• •എടുത്ത ചെള്ളുകളെ അൽപം സ്പിരിറ്റുള്ള ചെറിയ പാത്രത്തിലിടുക, അല്ലെങ്കിൽ ടേപ്പിൽ ഒട്ടിച്ച് അടയ്ക്കുക. വെറും വിരൽ കൊണ്ട് ഞെരിക്കരുത്.
• •ശേഷം കയ്യും കടിച്ച ഭാഗവും കഴുകുക.

കുറച്ച് ചെള്ളുകളെ നേരത്തെ കണ്ടെത്തി എടുത്തു കളയുന്നത് ദിനചര്യ ഫലിക്കുന്നു എന്നതിന്റെ തെളിവാണ്. ധാരാളം ചെള്ളുകൾ, അല്ലെങ്കിൽ മരുന്ന് കൊടുത്ത് ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ വീണ്ടും ചെള്ള് വരുന്നത്, വീടിന്റെ പരിസരം ശ്രദ്ധിക്കണമെന്നും ഡോക്ടർ പ്രതിരോധ പ്ലാൻ പുനഃപരിശോധിക്കണമെന്നും ആണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.

ദിവസേനയുള്ള പരിശോധന ചെള്ളുകളെ കണ്ടെത്തും; പ്രതിരോധ മരുന്ന് അവ കടിക്കുന്നത് തന്നെ മിക്കവാറും തടയും.

• •ഏത് മരുന്നാണ് നിങ്ങളുടെ നായയ്ക്ക് യോജിച്ചതെന്ന് ഡോക്ടറോട് ചോദിക്കുക. സ്പോട്ട്-ഓൺ, കോളർ, ഗുളിക എന്നിങ്ങനെ പല തരമുണ്ട്. പ്രായം, തൂക്കം, ആരോഗ്യം, വീട്ടിലെ മറ്റ് മൃഗങ്ങൾ, നായ എത്ര നീന്തുന്നു എന്നതൊക്കെ നോക്കിയാണ് തിരഞ്ഞെടുക്കേണ്ടത്.
• •എല്ലാ തവണയും കൃത്യസമയത്ത് കൊടുക്കുക. പല ചെള്ളുപനി കേസുകളും ഒരു ഡോസ് മുടങ്ങിയതിനോ വൈകിയതിനോ ശേഷമാണ് വരുന്നത്.
• •നായ്ക്കൾക്കുള്ള മരുന്നുകൾ മാത്രം, നായയുടെ തൂക്കത്തിനുള്ള ഡോസിൽ മാത്രം ഉപയോഗിക്കുക. വലിയ നായയുടെ മരുന്ന് പല ചെറിയ നായ്ക്കൾക്കായി പകുത്ത് കൊടുക്കരുത്. കന്നുകാലികൾക്കുള്ള മരുന്നുകൾ വളർത്തുനായ്ക്കളിൽ ഉപയോഗിക്കരുത്.
• •വീട്ടിലെ എല്ലാ നായ്ക്കൾക്കും ഒരേ ക്രമത്തിൽ കൊടുക്കുക.
• •സാധാരണ വാക്സിനുകൾ ചെള്ളുപനിയിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കില്ല. ചെള്ള് നിയന്ത്രണമാണ് പ്രധാന സംരക്ഷണം.

നായ്ക്കുട്ടികൾക്ക് മരുന്നിലും സമയത്തിലും കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ വേണം. ആദ്യ മാസങ്ങളിൽ ചെള്ള് പ്രതിരോധം എങ്ങനെ ഉൾപ്പെടുത്താമെന്ന് ഞങ്ങളുടെ മലയാളം വാക്സിനേഷൻ ഷെഡ്യൂൾ കുറിപ്പിലുണ്ട്.

വീടിന്റെ പരിസരവും പ്രധാനമാണ്. brown dog tick പുല്ലിൽ മാത്രമല്ല, വീടുകൾക്കും കൂടുകൾക്കും ചുറ്റും സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും. പെൺചെള്ളുകൾ നായയുടെ ദേഹത്ത് നിന്ന് താഴെ വീണ് വിള്ളലുകളിലും മൂലകളിലും കിടക്കയിലും മുട്ടയിടും. അങ്ങനെ അടുത്ത തലമുറ നായ ഉറങ്ങുന്ന സ്ഥലത്ത് തന്നെ വിരിയും.

• •ചെള്ളുള്ള കാലത്ത് നായയുടെ കിടക്ക ആഴ്ചയിലൊരിക്കൽ ചൂടുവെള്ളത്തിൽ കഴുകി വെയിലത്ത് നന്നായി ഉണക്കുക.
• •നായ ഉറങ്ങുന്ന സ്ഥലം, പ്രത്യേകിച്ച് ചുമരിനോട് ചേർന്നും മൂലകളിലും, തൂത്ത് തുടയ്ക്കുക.
• •കൂടിന്റെ ചുമരിലും തറയിലും വാതിൽ ഫ്രെയിമിന് ചുറ്റുമുള്ള വിള്ളലുകൾ അടയ്ക്കുക.
• •പുല്ല് വെട്ടിയൊതുക്കുക, കൂട്ടിയിട്ട ഇലകൾ, തൊണ്ട്, പാഴ്‌വസ്തുക്കൾ എന്നിവ മാറ്റുക.
• •വലിയ തോതിൽ ചെള്ള് ഉണ്ടെങ്കിൽ, വീടിനു ചുറ്റും ഏതെങ്കിലും രാസ സ്പ്രേ ഉപയോഗിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് ഡോക്ടറോട് ചോദിക്കുക. ചിലത് പൂച്ചകൾക്കും മീനുകൾക്കും മനുഷ്യർക്കും വിഷമാണ്. ആവശ്യമെങ്കിൽ പ്രൊഫഷണൽ സഹായം തേടുക.

പാർക്ക് മുതൽ ഗ്രൂമിംഗും ബോർഡിംഗും വരെ, നായ്ക്കൾ ഒന്നിച്ചു വരുന്ന ഏത് സ്ഥലത്തും ചെള്ള് ഒരു നായയിൽ നിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് മാറാം.

നിയോലോകം (Neolokam) തിരുവനന്തപുരം നഗരത്തിന് കിഴക്ക്, കാട്ടാക്കട ഭാഗത്തേക്കുള്ള 1.5 ഏക്കർ കൂടുകളില്ലാത്ത നായ ഫാമാണ്. ആദ്യ താമസത്തിന് മുമ്പ് ട്രയൽ വിസിറ്റും സ്വഭാവ വിലയിരുത്തലും, റാബീസും മറ്റ് അടിസ്ഥാന വാക്സിനുകളും എടുത്തതിന്റെ രേഖ, ഡോക്ടർ നിർദ്ദേശിച്ച ചെള്ള്, പരാദ പ്രതിരോധം എന്നിവ വേണം. മറ്റ് നായ്ക്കളോടൊപ്പം കഴിയാനും നായയ്ക്ക് കഴിയണം. താമസ കാലം മുഴുവൻ ചെള്ളുമരുന്നിന്റെ സംരക്ഷണം ഉണ്ടാകുമോ എന്ന് ഡോക്ടറോട് മുൻകൂട്ടി ഉറപ്പിക്കുക. വീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയ ദിവസം വൈകുന്നേരം നന്നായി ചെള്ള് പരിശോധിക്കുക, മുകളിൽ പറഞ്ഞ ലക്ഷണങ്ങൾ ഏതാനും ആഴ്ച ശ്രദ്ധിക്കുക.

Neolokam-ന്റെ ഗ്രൂമിംഗ് വീട്ടിലെത്തി മാത്രമാണ് ചെയ്യുന്നത്, ഫാമിൽ വെച്ചല്ല; ചർമ്മരോഗങ്ങൾ പകരാനുള്ള സാധ്യത കുറയ്ക്കാനാണ് ഇത്. ഗ്രൂമിംഗിന് മുമ്പ് ഡോക്ടർ നിർദ്ദേശിച്ച ചെള്ളുമരുന്ന് നൽകിയിരിക്കണം. ചർമ്മപ്രശ്നങ്ങൾക്കുള്ള medicated bath ഉൾപ്പെടുന്ന കംപ്ലീറ്റ് ഗ്രൂമിന് ₹2,200 + 18% GST ആണ്. ചർമ്മപ്രശ്നമുണ്ടെങ്കിൽ ബുക്ക് ചെയ്യുമ്പോൾ തന്നെ പറയുക; പകരുന്ന രോഗങ്ങൾക്ക് ഡോക്ടറുടെ അനുമതി വേണം. ഒരു കുളിയും ചെള്ളുപനിയുടെ ചികിത്സയല്ല. അസുഖ ലക്ഷണമുള്ള നായയെ ആദ്യം ഡോക്ടറെ കാണിക്കുക.

ഇത് ഫോണിൽ സേവ് ചെയ്തു വെക്കുക.

• •എല്ലാ ദിവസവും: ചെവി, കണ്ണ്, കക്ഷം, തുടയിടുക്ക്, കാൽവിരലുകൾ, കഴുത്തിലെ ബെൽറ്റിന്റെ ഭാഗം, വാൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ ചെള്ള് പരിശോധന.
• •ചെള്ളിനെ ട്വീസർ കൊണ്ട്, തൊലിയോട് ചേർത്ത്, നേരെ പുറത്തേക്ക് എടുക്കുക. കൈ കഴുകുക.
• •കൃത്യസമയത്ത്: ഡോക്ടർ നിർദ്ദേശിച്ച ചെള്ള് പ്രതിരോധം, വർഷം മുഴുവനും, വീട്ടിലെ എല്ലാ നായ്ക്കൾക്കും.
• •ചെള്ളുള്ള കാലത്ത് ആഴ്ചതോറും: കിടക്ക ചൂടുവെള്ളത്തിൽ കഴുകുക, ഉറങ്ങുന്ന സ്ഥലം വൃത്തിയാക്കുക, കൂടിലെ വിള്ളലുകൾ പരിശോധിക്കുക.
• •ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടത്: പനി, മന്ദത, വിശപ്പില്ലായ്മ, വിളറിയതോ മഞ്ഞച്ചതോ ആയ മോണ, കടുംനിറമുള്ള മൂത്രം, മൂക്കിൽ നിന്ന് രക്തം, ചതവ്.
• •ഉടൻ ഡോക്ടറെ കാണേണ്ടത്: വിളറിയതോ വെളുത്തതോ മഞ്ഞച്ചതോ ആയ മോണ, ചുവന്നതോ കടുംനിറമോ ഉള്ള മൂത്രം, രക്തസ്രാവം, തളർച്ച, കുഴഞ്ഞുവീഴൽ.
• •ഡോക്ടറോട് പറയേണ്ടത്: അടുത്തിടെയുണ്ടായ ചെള്ള്, അവസാനം മരുന്ന് കൊടുത്ത തീയതി, യാത്ര, ബോർഡിംഗ്, ഗ്രൂമിംഗ്.
• •ഒരിക്കലും ചെയ്യരുതാത്തത്: വീട്ടുവൈദ്യം, ബാക്കി വന്ന പഴയ മരുന്നുകൾ, ചികിത്സ ഇടയ്ക്ക് നിർത്തൽ.